Je medewerkers gebruiken AI. Misschien via Copilot, misschien via een AI-functie in een app, misschien via een tool die IT niet kent. Wist je dat je als organisatie sinds februari 2025 moet zorgen dat zij daar voldoende kennis van hebben?
Dat heet AI-geletterdheid. Het staat in artikel 4 van de Europese AI-verordening, ook bekend als de AI Act. In dit artikel lees je wat het betekent, voor wie het geldt en hoe je het praktisch regelt. Zonder juridisch jargon.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid betekent dat mensen voldoende kennis en vaardigheden hebben om AI verantwoord te gebruiken. Ze begrijpen wat AI wel en niet kan. Ze herkennen risico's. En ze weten hoe ze kritisch omgaan met wat AI oplevert.
Het gaat dus niet om programmeren. Het gaat om bewust en veilig gebruik.
Is AI-geletterdheid verplicht?
Ja. Sinds 2 februari 2025 geldt artikel 4 van de EU AI Act. Organisaties die AI aanbieden of gebruiken, moeten maatregelen nemen om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI werken.
Belangrijk: de wet schrijft geen vaste cursus of verplicht certificaat voor. Wat "voldoende" is, hangt af van de situatie. Je kijkt naar de kennis en ervaring van mensen, de context waarin AI wordt gebruikt en de risico's van de toepassing.
Voor wie geldt het?
De verplichting geldt voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. In gewone taal: niet alleen bedrijven die AI bouwen, maar ook organisaties die AI inzetten. Gebruikt je organisatie Copilot, een AI-chatbot of AI-agents? Dan geldt dit ook voor jou.
Wat moet je als organisatie concreet regelen?
| Stap | Wat je doet | Resultaat |
|---|---|---|
| 1. In kaart brengen | Welke AI wordt gebruikt, door wie en waarvoor? | Overzicht van toepassingen en gebruikers |
| 2. Risico bepalen | Welke toepassingen zijn gevoeliger dan andere? | Weten waar meer kennis nodig is |
| 3. Niveau per rol | Wat moet een gewone gebruiker weten, wat een beheerder of manager? | Een passend leerdoel per groep |
| 4. Trainen | Basistraining voor iedereen, verdieping per rol | Mensen die AI bewust gebruiken |
| 5. Vastleggen | Documenteer wat je doet en waarom | Je kunt aantonen dat je maatregelen neemt |
| 6. Bijhouden | Herhaal en actualiseer bij nieuwe tools of regels | AI-geletterdheid die meegroeit |
Wat hoort in een basistraining AI-geletterdheid?
- Wat AI is en hoe generatieve AI werkt, op hoofdlijnen.
- Wat AI goed kan, en waar het fouten maakt.
- Waarom je antwoorden altijd moet controleren.
- Welke informatie je wel en niet in AI-tools mag gebruiken.
- Wat het AI-beleid van je eigen organisatie zegt.
- Hoe je risico's herkent, zoals bias, verzonnen antwoorden en datalekken.
Voor rollen die meer met AI doen, zoals beheerders, HR of mensen die AI-toepassingen kiezen, is verdieping nodig.
Hoe toon je aan dat je eraan voldoet?
Er is geen standaardformulier. Maar het helpt om vast te leggen:
- welke AI-toepassingen je gebruikt;
- welke kennis je per rol nodig vindt, en waarom;
- welke trainingen en instructies je hebt gegeven, en aan wie;
- wanneer je dit opnieuw bekijkt.
AI-geletterdheid bij de overheid en in de zorg
Overheden en zorginstellingen werken vaak met gevoelige gegevens en kwetsbare groepen. Daar is het extra belangrijk dat medewerkers AI kritisch gebruiken. Begin hier niet met de techniek, maar met de vraag: wat betekent een fout van AI voor een inwoner, cliënt of patiënt?
Waar vind je officiële informatie?
Kijk voor de actuele regels en uitleg bij officiële bronnen, zoals de Europese Commissie, de Rijksoverheid en de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft ook handvatten gepubliceerd om met AI-geletterdheid aan de slag te gaan. Dit artikel is geen juridisch advies. Twijfel je over je situatie? Schakel dan een jurist in.
Combineer AI-geletterdheid met praktische training
Een e-learning afvinken is een begin. Maar echte AI-geletterdheid ontstaat pas als mensen het in hun eigen werk toepassen. Combineer daarom de basiskennis met praktische training, bijvoorbeeld een Copilot training per rol. Zo leren mensen niet alleen wat de risico's zijn, maar ook hoe ze AI goed gebruiken.
Hoe 365 Agents helpt
Madame Catalyst, de AI-specialist Change en adoptie van de Frontier Crew, helpt medewerkers elke dag op weg. Ze legt uit wat jullie AI-beleid toestaat, beantwoordt vragen over wat wel en niet mag en coacht medewerkers met oefeningen die passen bij hun werk. Zo wordt AI-geletterdheid geen eenmalige cursus, maar iets wat je organisatie elke dag oefent.
Wil je AI-geletterdheid praktisch en aantoonbaar regelen? Plan een gesprek en we denken met je mee.
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer is AI-geletterdheid verplicht?
Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025.
Is een certificaat AI-geletterdheid verplicht?
Nee. De wet vraagt passende maatregelen, geen specifiek certificaat. Een certificaat kan wel helpen om aan te tonen wat je hebt gedaan.
Geldt AI-geletterdheid ook als we alleen Copilot gebruiken?
Ja. Ook bij het gebruik van algemene AI-assistenten moeten medewerkers voldoende weten om er verantwoord mee te werken.
Wat is het verschil tussen AI-geletterdheid en digitale geletterdheid?
Digitale geletterdheid gaat over het algemeen gebruik van digitale middelen. AI-geletterdheid richt zich specifiek op het begrijpen en verantwoord gebruiken van AI.
